Nord Stream

Ontwerp en engineering van veiligheidsprocessen

Achtergrond

Nord Stream is een internationaal consortium dat is opgericht om een gaspijpleidingnetwerk aan te leggen voor het vervoer van Russisch gas via de Oostzee naar West-Europa. Gazprom is de grootste aandeelhouder van het consortium, gevolgd door de Duitse bedrijven E.ON en BASF. De aanleg van Nord Stream, de grote dubbele gaspijpleiding tussen Rusland en Duitsland, werd geconfronteerd met enorme uitdagingen op het gebied van engineering en politieke bureaucratie. De expertise van Hint op het gebied van controle & automatisering speelde een doorslaggevende rol bij de certificering van de veiligheid van de pijpleiding en de bouw van het bemonsteringsinstrumentatiesysteem. Het leverde de ontbrekende documentatie en adviseerde ook over de installatie van de gasanalysatoren.

“In 2009 was nog relatief onbekend hoe de bodem van de Oostzee eruitzag”, zegt Hoekstra. “Je moet je voorstellen dat de zeebodem niet vlak is, maar bergen, valleien en andere obstakels kent. We hadden toen een route bedacht van 1.200 kilometer door relatief onbekend terrein; terrein waar in de wereldoorlogen veel mijnen waren gelegd, en de risico’s van die mijnen waren moeilijk in te schatten. En dan moest je ook nog rekening houden met zaken als natuur en visgronden waar je niet zomaar een pijpleiding kunt neerleggen.” Andere grote technische problemen waren de aanlandingen en de vele baggerwerkzaamheden die zouden moeten plaatsvinden. Toch was de mechanica volgens Hoekstra niet het grootste obstakel. “Het was vooral een enorme uitdaging om vergunningen voor het project te krijgen”, zegt hij. “Je hebt niet alleen te maken met het verkrijgen van vergunningen van de betrokken landen Duitsland, Nederland en Rusland, maar ook van de landen over wier grondgebied de pijpleiding loopt, zoals Finland, Zweden en Denemarken. Bovendien hebben we in Europa het Espoo-proces, een regel die inhoudt dat buurlanden in de Baltische staten ook moeten deelnemen aan het project en inspraak moeten hebben, wat betekent dat je besprekingen moet voeren met de autoriteiten in al die landen.”

Oplossing

Hint, specialisten op het gebied van controle en automatisering en informatietechnologie voor de olie- en gasindustrie, heeft een cruciale rol gespeeld bij het verkrijgen van de certificering. In de eerste plaats waren zij behulpzaam bij de certificering van de veiligheid van de pijpleiding. “Bij gastransport wordt gebruik gemaakt van het drukverschil. Aan het begin van het traject, in Rusland, staat een compressorstation dat het gas onder hoge druk brengt, zodat het naar Duitsland kan stromen. Die hoge druk brengt risico’s met zich mee omdat de leiding maar een beperkte hoeveelheid druk aankan. Bovendien daalt de temperatuur van het gas wanneer het onder druk wordt gebracht. Die temperatuurdaling heeft gevolgen voor de mechanische eigenschappen van het staal in de pijpleiding, en dat is ook een risico”, zegt Hoekstra. Om dit te ondervangen, moest er een elektronisch beveiligingssysteem komen waarmee de temperatuur en de druk konden worden bewaakt. Het bleek echter moeilijk om het systeem gecertificeerd te krijgen door Det Norske Veritas. “Het punt was dat het technische ontwerp in orde was, maar in veel opzichten was het niet goed gedocumenteerd. Voor certificering was dat natuurlijk een probleem, want als je niet kunt aantonen hoe je het hebt gebouwd, kun je er ook geen certificering voor krijgen.” Dat is waar Hint om de hoek kwam kijken. “Ik kende Hint uit mijn tijd bij Shell en wist wat ze te bieden hadden. De mensen van Hint zijn topexperts en het bedrijf heeft een aantal specialisten op het gebied van veiligheidssystemen. Zij hebben ons systeem tot in detail bestudeerd, zodat we de certificering konden omzeilen.”

Hint was niet alleen betrokken bij de engineering & bouw van het procesveiligheidssysteem, maar ook bij het opzetten van een systeem om de kwaliteit van gas te meten. “Het bouwen van een systeem om druk of temperatuur te meten is niet zo moeilijk, maar het is heel moeilijk om een systeem te maken dat nauwkeurig de kwaliteit van gas kan bepalen”, zegt Hoekstra. “Het gas dat we door Nord Stream vervoeren bestaat niet uit één component, maar is een mengsel van verschillende componenten. Hint heeft ons geholpen om gasanalysatoren te bouwen die aan de hand van de monsters de samenstelling van het mengsel kunnen bepalen. Het gas moet bijvoorbeeld voldoende brandbare koolwaterstofgasmoleculen bevatten en dat wordt gemeten door
onze analysers.”

Resultaten

Nu het project is voltooid, speelt Hint een beperktere rol op de achtergrond. De Nord Stream-organisatie bouwt nu haar eigen expertise op over haar meet- en verwerkingssystemen. Hint houdt zich vooral bezig met de overdracht van kennis over onder andere effectieve documentatie. Zij zullen ook weer bij Nord Stream betrokken worden als de certificeringen aflopen. Bovendien zijn er plannen voor een tweede project met een derde en vierde pijpleiding. Ook voor dit project zal Hint waarschijnlijk werkzaamheden gaan verrichten. “De voorbereidingen voor de aanleg van een derde en vierde Nord Stream pijpleiding zijn nog in volle gang”, zegt Hoekstra. “Het is nog veel te vroeg om Hint daarbij te betrekken, omdat we ons nu vooral bezighouden met de routing en planning, maar misschien later. Hint heeft echt experts van hoog niveau in dienst en je kunt stellen dat Hint een kleine, maar zeer belangrijke rol heeft vervuld. Zij zijn echt kritisch geweest bij de certificering en de License to Operate.